Menu
A+ A A-

Zanimljivosti

Vremeplov - na današnji dan 11. april

1755. Rođen James Parkinson, britanski ljekar koji je otkrio Parkinsonovu bolest.

1953. U Skoplju rođen Branimir Johnny Štulić, osnivač muzičkog sastava Azra. Štulić je jedna od najkontroverznijih ličnosti jugoslovenske rok-scene 80-ih godina.

1999. U Beogradu ubijen novinar Slavko Ćuruvija, vlasnik listova Dnevni telegraf i Evropljanin. 

Vremeplov - na današnji dan 9. april

1934. U Sarajevu umro Safvet-beg Bašagić, bh. pjesnik, prevoditelj, historičar i političar. Osnivač je mnogih listova, časopisa i nacionalnih društava.

1626. Umro engleski državnik i pisac Francis Bacon. U vrijeme vladavine kralja Jamesa I Stuarta bio je lord kancelar od 1618. do 1621.

1959. Umro američki arhitekta Frank Lloyd Wright, jedan od tvoraca moderne funkcionalne arhitekture. Projektovao je Guggenheimov muzej u New Yorku i hotel Imperial u Tokiju.

2011. U New Yorku umro američki reditelj Sidney Lumet. Snimio je više od 40 filmova, a Oscar za životno djelo dobio je 2005. (“Dvanaest gnjevnih ljudi”, “Ubistvo u Orient Expressu”, “Serpico”, “Dugo putovanje u noć”...).

 

Vremeplov - na današnji dan 7. april

 

1770. Rođen je engleski pisac Vilijam Vordsvort, čija je poezija označila prelaz iz klasicizma u romantizam.

1866. U Sarajevu počela da radi prva štamparija i da izlaze prve novine u Bosni - nedjeljnik Bosanski vjesnik. List je uređivao Miloš Mandić, a izlazio je na srpskom i hrvatskom jeziku, ćirilicom i po Vukovom pravopisu. Pokrovitelj je bio bosanski valija Šerif Osman-paša..

1947. Umro američki automobilski magnat Henry Ford. Prvi auto konstruisao je 1896, a 1899. je počeo proizvodnju automobila. Prvi je uveo serijsku proizvodnju. Od 1908. proizvodi model T - prvi narodni automobil.

1951. U Kladnju rođen Sulejman Kupusović, bh. pozorišni i filmski režiser. Režirao je prvu bošnjačku operu “Hasanaginica”, koja je premijerno izvedena u Sarajevu 18. marta 2000. Umro je u Sarajevu 15. augusta 2014.

Vremeplov - na današnji dan 5. april

 

1588. Rođen engleski filozof Thomas Hobbes. Ideje o čovjeku kao slobodnom pojedincu i državi kao vještačkoj tvorevini nastaloj na osnovu ugovora pojedinaca iznio je u djelima “Levijatan”, “Osnovi prirodnog zakona i politike”, “O tijelu”, “O čovjeku”, “O građaninu”, “O slobodi i nužnosti”.

1896. Na olimpijskom stadionu u Atini otvorene prve Olimpijske igre moderne epohe. Olimpijada je trajala 10 dana, učestvovala su 484 takmičara, samo muškarci. Žene se na olimpijadama takmiče od 1900. Od 1924. uvedene su i Zimske olimpijske igre. Organizator Igara i prvi predsjednik Međunarodnog olimpijskog komiteta bio je Francuz Pierre de Coubertin.

1908. Rođen austrijski dirigent Herbert von Karajan, jedan od najvećih dirigenata 20. stoljeća. Bio je dirigent Berlinske filharmonije i Bečke državne opere.

1997. Umro američki pisac Allen Ginsberg. Njegova zbirka poezije “Urlik i druge pjesme” (1956) smatra se najznačajnijim djelom bitničkog pokreta pedesetih godina 20. stoljeća.

2005. Umro Saul Bellow, dobitnik Nobelove nagrade za književnost i jedan od najznačajnijih američkih pisaca poslije Drugog svjetskog rata.

2008. Umro američki glumac Charlton Heston, dobitnik Oscara 1959. za ulogu u filmu “Ben Hur”. Slavu je stekao igrajući Mojsija u filmu “Deset zapovijesti”. Bio je poznat i kao aktivista za ljudska prava.

 

Vremeplov - na današnji dan 31. mart

1889. U Parizu otvoren Eiffelov toranj, tada najviša građevina u svijetu. Čelična konstrukcija visoka 300 metara postala je jedna od glavnih znamenitosti Pariza. Konstruktor tornja bio je francuski inženjer Alexandre Gustave Eiffel.

1596. Rođen francuski filozof, matematičar i fizičar René Descartes, čije je djelo označilo raskid sa skolastikom i začetak moderne filozofije racionalizma.

1727. U Londonu umro Isaac Newton, fizičar, matematičar i astronom.

1732Rođen austrijski kompozitor Franz Joseph Haydn, autor više od 100 simfonija i brojnih kamernih i vokalnih djela, kao i austrijske i njemačke himne.

1980Umro američki atletičar Jesse Owens, jedan od najvećih sportista 20. vijeka, koji je osvojio četiri zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Berlinu 1936. Taj podvig ostao je nenadmašen sve do Olimpijskih igara u Los Angelesu.

Vremeplov - na današnji dan 28. mart

1749. - Rođen francuski astronom, matematičar i fizičar Pjer Simon Laplas, koji je dokazao nepromjenljivost srednjih udaljenosti planeta od Sunca, izučavao porijeklo velikih nejednakosti Jupitera i Saturna, stabilitet Sunčevog sistema, oblik Zemlje, eliptičnost putanja planeta, plimu i oseku. 

1930. - Dva najveća turska grada - Konstantinopolj i Angora - preimenovani u Istanbul i Ankara.

1994. Umro francuski dramski pisac rumunskog porijekla Eugène Ionesco, tvorac antiteatra i jedan od najznačajnijih autora teatra apsurda.

2002. U 95. godini umro čuveni holivudski režiser i scenarista Billy Wilder, dobitnik šest Oscara od 20 nominacija.

Vremeplov - na današnji dan 24. mart

1834. - Rođen engleski socijalista, pisac i slikar Vilijam Moris, koji je znatno uticao na izgradnju umjetničkog ukusa i razvoj umjetničkog zanatstva u Engleskoj. Pisao je u romantičarskom maniru epske pjesme i pripovijetke u stihovima, s antičkim i srednjovjekovnim motivima. Djela: "Život i smrt Jasonova", "Zemni raj", "Sigurd Volsung".

1882. - Umro američki pisac Henri Vodsvort Longfelou, čija djela odlikuje veoma uglađen oblik, ali i konvencionalnost i naglašena didaktičnost i sentimentalnost, pod jakim uticajem njemačkih romantičara. Djela: indijanski ep "Hijavata", poeme "Evangelina", "Poeme o ropstvu", soneti "Božanstvena komedija".

1905. U Amiensu umro francuski pisac Jules Verne, koji je svojim naučnofantastičnim romanima odigrao veliku ulogu u popularizaciji nauke i predvidio mnoga naučna dostignuća (“Put oko svijeta za 80 dana”)

2002. Na 74. dodjeli Oscara u Los Angelesu, film bh. režisera Danisa Tanovića “Ničija zemlja” dobio Oscar za najbolji film sa neengleskog govornog područja.

2008. U Splitu umro Boris Dvornik, jedan od najpoznatijih glumaca u historiji Hrvatske i Jugoslavije. Najširu popularnost stekao je ulogama u TV serijama “Naše malo misto”, “Kapelski kresovi”...